Ο "άλλος" Κάλβος
 
Ημερομηνία δημοσίευσης: 12/03/2013

Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη

Η ληξιαρχική πράξη θανάτου του το ανέφερε επακριβώς: "καθηγητής γλωσσών και μαθηματικών". Η εκπαιδευτική δραστηριότητα του Ανδρέα Κάλβου έχει επαρκώς φωτιστεί, όχι όμως και η σχέση του με τα μαθηματικά. Αυτή την πτυχή της πολυσχιδούς και πολυεπίπεδης πνευματικής δραστηριότητας του ποιητή των Ωδών φέρνει στο προσκήνιο η μελέτη του καθηγητή φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Γιώργου Ανδρειωμένου "Αναζητώντας τον 'άλλο' Κάλβο: Επιστημονικές Ενασχολήσεις του στην Κέρκυρα (1826-1852)" (εκδ. Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη), αναδεικνύοντας τις ανώτερες γνώσεις μαθηματικών του ποιητή.

Στο επίκεντρο της μελέτης τοποθετείται η μετάφραση του θεωρητικού βιβλίου του καθηγητή ανωτάτων μαθηματικών και κοσμήτορα της Ιονίου Ακαδημίας Ιωάννη Καραντινού από τον Κάλβο. Από την "Έρευνα περί της φύσεως του διαφορικού υπολογισμού" του Καραντινού μέχρι τη "Rechercher sur la nature du calvul differentiel" του Κάλβου, η απόσταση αποδεικνύεται καταλυτική. "Η σύγκριση στην οποία προέβη ο ιστορικός των μαθηματικών Δημήτρης Πατσόπουλος έδειξε ότι από μαθηματικής πλευράς η γαλλική απόδοση υπερτερεί καταφανώς της ελληνικής πραγματείας" μας λέει ο κ. Ανδρειωμένος και εξηγεί τη σχέση του ποιητή με τα μαθηματικά αλλά και τη γενικότερη ευρυμάθεια και πανεπιστημοσύνη του.

 

* Η αναζήτηση του "άλλου" Κάλβου πώς ξεκίνησε;

Το 1992, σε ένα κλειστό συνέδριο Καλβιστών στο πανεπιστήμιο της Γενεύης, επιχείρησα να αναδείξω τον Ανδρέα Κάλβο ως άνθρωπο των γραμμάτων. Ήταν τέτοια η πολυμέρεια των ενδιαφερόντων του και τόσο άγνωστες οι ποικίλες δραστηριότητές του, ώστε δεν έμενε παρά να ξεκινήσει κάποιος να τις διαφωτίζει. Η ενασχόληση αυτή, επομένως, κρατά πάνω από μια εικοσαετία. Στο διάστημα αυτό επικεντρώθηκα στα έργα του εκείνα που δεν είχαν καθόλου μελετηθεί, όπως οι τελευταίες θρησκευτικές του μεταφράσεις για λογαριασμό της αγγλικανικής εκκλησίας, που αφορούν τη δομή της και το αντιπαπικό πνεύμα της καθώς και στις επιστημονικές του δραστηριότητες κατά την πολύχρονη διαμονή του στην Κέρκυρα (1826-1852).

 

* Είναι εν πολλοίς γνωστή η δραστηριότητά του στην Κέρκυρα, ή μήπως όχι;

Σε γενικές γραμμές αυτά που έχουν γραφτεί για την κερκυραϊκή περίοδο του Κάλβου κάθε άλλο παρά λίγα θα μπορούσαν να θεωρηθούν. Τα τελευταία άλλωστε χρόνια έχουν διαφωτιστεί όσα σχετίζονται με τις φιλοσοφικές του παραδόσεις στην Ιόνιο Ακαδημία, οι οποίες παρέμεναν για χρόνια εντελώς άγνωστες. Ωστόσο, η καθαρά επιστημονική του δράση, κυρίως αυτή που σχετίζεται με τις θετικές επιστήμες, δεν είχε ποτέ απασχολήσει τους καλβιστές αλλά και τους ειδικούς επιστήμονες.

 

* Εσείς όμως δεν στέκεστε απλώς στις επιστημονικές ενασχολήσεις του, αλλά επικεντρώνεστε στη σχέση του με τα μαθηματικά. Ήταν λοιπόν και μαθηματικός ο Κάλβος;

Από τις ενασχολήσεις του αυτές, φυσικά και ξεχωρίζουν οι επιδόσεις του στα μαθηματικά, κάτι που μέχρι σήμερα δεν είχε καν επισημανθεί. Γνωρίζαμε βέβαια ότι το 1827 είχε επιμεληθεί τη γαλλική μετάφραση ενός βιβλίου του Ιωάννη Καραντινού, καθηγητή των ανώτερων μαθηματικών και κοσμήτορα της Ιόνιας Ακαδημίας, αλλά ποτέ δεν είχε συσχετιστεί το ελληνικό πρωτότυπο του Καραντινού με το γαλλικό μετάφρασμα του Κάλβου. Η σύγκριση στην οποία προέβη ο ιστορικός των μαθηματικών Δημήτρης Πατσόπουλος έδειξε ότι από μαθηματικής πλευράς η γαλλική απόδοση υπερτερεί καταφανώς της ελληνικής πραγματείας, ως προς τα μαθηματικά σύμβολα που χρησιμοποιεί, κάποιες μαθηματικές πράξεις, τις αποδόσεις ειδικής ορολογίας, τη σαφήνεια κ.ά. Προκαλεί εντύπωση, μάλιστα, ότι ο γαλλοσπουδασμένος Καραντινός, ο οποίος μετέφρασε στα ελληνικά αρκετά μαθηματικά εγχειρίδια από τα γαλλικά, δεν εμπιστεύτηκε απλώς στον Κάλβο τη γαλλική απόδοση της κατ' εξοχήν θεωρητικής του συμβολής, αλλά έσπευσε να τον συμβουλευτεί κατά την επιστημονική διαμάχη που ανέπτυξε με έναν Ιταλό μαθηματικό στα 1829, φροντίζοντας να ενημερώσει τους αναγνώστες του ότι "έδειξε την απόδειξη του θεωρήματός του και στον δρα Ανδρέα Κάλβο".

 

* Είναι η πρώτη φορά που αντιπαραβάλλεται το πρωτότυπο με το μεταφρασμένο κείμενο;

Μολονότι οι καλβιστές και κάποιοι μαθηματικοί είχαν σταθεί στη γαλλομάθεια του ποιητή, ο οποίος μπόρεσε να μεταφράσει ένα κείμενο ανώτερων μαθηματικών σε μια απαιτητική ευρωπαϊκή γλώσσα, για πρώτη φορά το πρωτότυπο αντιπαραβάλλεται συστηματικά με το μετάφρασμα από τον Δημήτρη Πατσόπουλο στο επίμετρο του συγκεκριμένου βιβλίου.

 

* Πώς συνδέεται ο μαθηματικός Κάλβος με τον ποιητή των Ωδών;

Γνωρίζαμε ότι στη ληξιαρχική πράξη θανάτου του, ο Κάλβος αναφερόταν ως "καθηγητής γλωσσών και μαθηματικών". Ωστόσο, η χρονική απόσταση από τη σύνθεση των Ωδών του ήταν πολύ μεγάλη για να γίνει οποιοσδήποτε συσχετισμός. Το γεγονός ότι η μαθηματική του γνώση ήταν παραπάνω από δεδομένη το 1827, δηλαδή σχεδόν ταυτόχρονα με την κυκλοφορία των Ωδών του, πρέπει να μας προβληματίσει ως προς την ενδεχόμενη σχέση τους με τα μαθηματικά. Για παράδειγμα, στην "Επισημείωση" που ο ίδιος παραθέτει στο τέλος των δέκα πρώτων Ωδών του, δίνονται πίνακες που σχετίζονται με την αρμονία καθώς και ο αριθμός των ήχων που παράγεται από την ανάγνωσή τους. Μήπως, λοιπόν, θα έπρεπε η "Επισημείωσις" και επομένως το μετρικό του πρόγραμμα να ιδωθούν υπό το φως των μαθηματικών, ώστε να εξηγηθούν τα αριθμητικά και μαθηματικά δεδομένα που παρατίθενται εκεί; Αυτή η εργασία όμως πρέπει να γίνει από μαθηματικό.

 

* Τελικά, πού έμαθε ο Κάλβος μαθηματικά;

Όσα γνωρίζουμε για την παιδεία του είναι λίγα και ανεπαρκή για να απαντήσουν το συγκεκριμένο ερώτημα. Αυτό που με τα έως τώρα δεδομένα προκύπτει είναι ότι υπήρξε ένας αυτοδίδακτος λόγιος και επιστήμονας, ένας άνθρωπος με ενδιαφέροντα homo universalis, που υπήρξε παράλληλα και homo doctus σε πολλούς τομείς του επιστητού. Άλλωστε, όλον τον 18ο αιώνα κυριάρχησε στην Ευρώπη ο τύπος του αυτοδίδακτου λογίου.

 

* Και οι άλλες επιστημονικές του ενασχολήσεις που προκύπτουν από το βιβλίο ποιες ήταν;

Δύο μικρά, αλλά ενδιαφέροντα, κείμενά του: ένα σχετικό με το κλίμα του Αφρικανικού Κορντοφάν, στο νότιο Σουδάν, βασισμένο στην περιγραφή του Ιγνάτιου Πάλμε, που δείχνει τη συστηματική ενασχόλησή του με τη γεωγραφία, και ένα για την καλλιέργεια του μεταξιού στην Κέρκυρα, στο οποίο προτείνεται η αναδιάρθρωση της αγροτικής παραγωγής του νησιού ακολουθώντας και τις επιταγές της αγγλικής πολιτικής στο ιόνιο κράτος.

 

* Εδώ τον βλέπουμε να συντάσσεται με την αγγλική αρμοστεία. Ο καρμπονάρος Κάλβος τι έχει απογίνει;

Πράγματι, ο Κάλβος της κερκυραϊκής περιόδου ακολουθεί σε πολλά τις πολιτικές επιλογές της αγγλικής αρμοστείας. Άλλωστε, έχει ενταχθεί στο μεταρρυθμιστικό κόμμα και είναι ένας από τους εκδότες της "Πατρίδος", επίσημου οργάνου του συγκεκριμένου κόμματος στα ιόνια νησιά. Ο άλλοτε καρμπονάρος, και στρατευμένος στην Ελληνική Επανάσταση ποιητής, διαβλέπει πλέον ότι ενδεχομένως δεν έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.

  • lisseurs ghd
  • lisseur ghd styler
  • sacs louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • lisseur ghd
  • ghd pas cher
  • achat Sac louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • sac louis vuitton soldes en ligne
  • chaussures semelle rouge pas cher
  • Sacs Louis Vuitton Pas Cher En Ligne
  • christian louboutin pas chere
  • air jordan 11 pas cher
  • louboutin femme escarpin pas cher
  • christian louboutin pas cher
  • air jordan 6 femme pas cher
  • Air Jordan Pas Cher Magasin
  • Sac louis vuitton Pas Cher Magasin
  • Vente Sac louis vuitton soldes
  • Vente sac louis vuitton
  • air jordan 11 pas cher
  • air jordan 6 retro
  • achat sac louis vuitton