Ήταν κάποτε μια χώρα...
 
Ημερομηνία δημοσίευσης: 10/07/2011

Της Βέσνα Πέριτς Ζίμονιτς


Για δεκαετίες η πρώην Γιουγκοσλαβία ήταν μια κομμουνιστική χώρα με ανθρώπινο πρόσωπο, οι κάτοικοι της οποίας απολάμβαναν υψηλό επίπεδο ζωής σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ανατολικής Ευρώπης, ταξίδευαν στο εξωτερικό χωρίς βίζα και είχαν συμμετοχική διακυβέρνηση. Είκοσι χρόνια πριν, στις 25 Ιουνίου του 1991, όλα αυτά τελείωσαν.

Τελείωσαν για μια χώρα όπου η ιδιωτική ιδιοκτησία επιτρεπόταν, είτε αφορούσε σπίτια είτε μικρές επιχειρήσεις. Το εκπαιδευτικό σύστημα και το σύστημα υγείας ήταν δωρεάν, οι δουλειές εξασφαλισμένες, ενώ η Γιουγκοσλαβία διέθετε υψηλό κύρος ως μία από τις ηγετικές δυνάμεις του κινήματος των αδεσμεύτων.

Στις 25 Ιουνίου 1991 οι περισσότερο ανεπτυγμένες δημοκρατίες της Κροατίας και της Σλοβενίας διακήρυξαν μονομερώς την ανεξαρτησία τους. Θεωρούσαν τον τότε Σέρβο ηγέτη σαν ενσάρκωση του κακού που ήθελε να κρατήσει τις δικές τους εθνότητες κάτω από τη "σιδηρά διακυβέρνηση" του Βελιγραδίου σε έναν κόσμο που είχε αλλάξει δραματικά μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989. Ο Μιλόσεβιτς εμφανιζόταν σαν προστάτης όλων των Σέρβων που ζούσαν έξω από την επικράτεια της σημερινής Σερβίας, με εκατοντάδες χιλιάδες από αυτούς να διαμένουν στην Κροατία και τη Βοσνία. Υποστήριζε δημόσια ότι "όλοι οι Σέρβοι έπρεπε να ζουν σε μία χώρα".

"Αυτές οι δύο ενέργειες προετοίμασαν τη σκηνή για τους πολέμους της δεκαετίας του '90" δηλώνει ο Πρέντρακ Μάρκοβιτς στο πρακτορείο IPS. "Ύστερα από 150.000 νεκρούς και τεράστιες οικονομικές απώλειες, είναι δύσκολο να προσδιορίσει κανείς ποια είναι τα οφελήματα της ανεξαρτησίας για τα 24 εκατομμύρια κατοίκους της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Πράγματι, είναι περήφανοι που έχουν ο καθένας τη δική του χώρα. Ωστόσο, η ουσία ενός σοβαρού κράτους απουσιάζει ολοκληρωτικά σε κάθε σύγκριση με την πρώην ομοσπονδία".

Η Σλοβενία με πληθυσμό δύο εκατομμυρίων, η Κροατία με 4,6 εκατομμύρια, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη με 4,2 εκατομμύρια, η Σερβία με 7,5 εκατομμύρια, το Μαυροβούνιο με 650.000 και η Μακεδονία με 2 εκατομμύρια κατοίκους είναι εντελώς διαφορετικές χώρες σήμερα. Οι τρεις ηγέτες που οδήγησαν τα έθνη τους σε πόλεμο στη δεκαετία του '90 -ο Κροάτης πρόεδρος Φράνκο Τούτζμαν, ο Βόσνιος ηγέτης Αλία Ιζετμπέκοβιτς και ο Μιλόσεβιτς- είναι όλοι τους νεκροί.

Η πιο ανεπτυγμένη χώρα, η Σλοβενία, είναι το μοναδικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχοντας ενταχθεί από το 2004. Η Κροατία περιμένει στη σειρά για τη δική της ένταξη το 2013. Υποψήφια κράτη-μέλη είναι επίσης το Μαυροβούνιο και η Μακεδονία: η Σερβία περιμένει την αξιολόγησή της στο τέλος του χρόνου, ενώ η Βοσνία - Ερζεγοβίνη δυσκολεύεται ακόμη να συνέλθει από τους πολέμους της περιόδου 1992-1995. "Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν η μοναδική και φυσική επιλογή μας" τονίζει στο IPS o Σλοβένος οικονομολόγος Τζοζέ Μένσιγκερ. "Ωστόσο, έχουμε ελάχιστη πολιτική επιρροή στην Ε.Ε. Ακόμη λιγότερη και από όση είχαμε στην πρώην Γιουγκοσλαβία".

Εκτός από τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές του πολέμου της περιόδου 1991-1995, ο κοινωνιολόγος Μίλαν Νίκολιτς ξεχωρίζει ακόμη "την κατάρρευση αξιών όπως η συμπόνοια, η αλληλεγγύη, η έλλειψη ανεκτικότητας στο έγκλημα, οργανωμένο και μη και πολλές άλλες. Όμως όλος ο κόσμος έχει αλλάξει μετά το 1991. Πρέπει όλοι να κοιτάμε το μέλλον".

Μία από τις πολλές ολέθριες συνέπειες της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας είναι και η οικονομική κρίση. Η κρίση χρέους μαστίζει όλες τις χώρες που προήλθαν από την πρώην Γιουγκοσλαβία εξαιτίας των συνεπειών του πολέμου (ιδίως στη Βοσνία). Η παραγωγή παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, οι εισαγωγές είναι τεράστιες και η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς προκάλεσε σαρωτικές απολύσεις. Απουσιάζουν επίσης οι διεθνείς επενδύσεις, καθώς η παγκόσμια οικονομική κρίση έχει τις δικές της επιπτώσεις.

Τη χαμηλότερη ανεργία έχει η Σλοβενία με 10%. Η ανεργία αγγίζει όμως ένα αποκαρδιωτικό 40% στη Βοσνία. Το εξωτερικό χρέος των έξι νέων χωρών ανέρχεται σε 171 δισεκατομμύρια δολάρια, τη στιγμή που το χρέος της πρώην Γιουγκοσλαβίας δεν ξεπερνούσε τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Μακεδονία έχει το χαμηλότερο, με 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια και η Κροατία το υψηλότερο, με 64 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το επίπεδο της παραγωγής -με την εξαίρεση της Σλοβενίας- δεν έχει ακόμη φτάσει τα επίπεδα του 1989, της καλύτερης προπολεμικής χρονιάς. Οι στατιστικές υπηρεσίες όλων των νέων χωρών χρησιμοποιούν ακόμη τη χρονιά εκείνη σαν ορόσημο. "Αν δεν είχαμε κάνει τους πολέμους, η Γιουγκοσλαβία θα ανήκε εδώ και χρόνια στην Ε.Ε. και το επίπεδο ανάπτυξης θα ήταν τουλάχιστον διπλάσιο σε σύγκριση με εκείνο του 1989" σημειώνει ο Νίκολιτς.

Όμως για πολλούς ανθρώπους οι έννοιες αυτές σημαίνουν ελάχιστα. Πολλοί νέοι περίπου αγνοούν το γεγονός ότι υπήρχε κάποτε η Γιουγκοσλαβία. Τα βιβλία ιστορίας διαφέρουν και προσφέρουν μια επιφανειακή ανασκόπηση του παρελθόντος. "Δεν ξέρω τι είναι το Ντουμπρόβνικ" παραδέχεται ο 22χρονος Μπόγιαν Στάνσιτς από το Κράλιεβο της Σερβίας όταν τον ρωτάμε για το διάσημο τουριστικό αξιοθέατο της δαλματικής ακτής της Κροατίας. "Βρίσκεται στην Κροατία; Ναι, αυτή είναι μια ξένη χώρα την οποία σκοπεύω να επισκεφτώ κάποτε".

Κάποιοι μεγαλύτεροι έχουν όμως ακόμη ζωντανή σχέση με τις ημέρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας. "Έχω οικογένεια στο Βελιγράδι και το επισκεπτόμαστε συχνά" δηλώνει η 65χρονη συνταξιούχος Ντάρα Μπούνσιτς από το Ζάγκρεμπ της Κροατίας. "Θυμίζει ακόμη την πρωτεύουσα μιας μεγάλης χώρας. Είμαστε όλοι μικροί τώρα, αλλά λέω στους φίλους μου να πάνε να δουν το Βελιγράδι. Είναι μέρος της κοινής μας ιστορίας ανεξάρτητα από το πόσο περήφανοι είμαστε για την ανεξάρτητη Κροατία".

"Μέχρι και πριν από 20 χρόνια περνούσα δύο μήνες κάθε χρόνο στις ακτές της Κροατίας. Το έκανα από δύο χρόνων" λέει ο 55χρονος κάτοικος του Βελιγραδίου Σάσα Γιάκσιτς. "Είχαμε οικογένεια εκεί. Έτσι, στα 35 χρόνια της πρώην Γιουγκοσλαβίας μπορώ να πω ότι πέρασα συνολικά έξι χρόνια της ζωής μου στην Κροατία. Κανείς δεν μπορεί να μου το πάρει αυτό. Ούτε και τις αναμνήσεις από τη ζωή μας στην πρώην Γιουγκοσλαβία".

 

  • lisseurs ghd
  • lisseur ghd styler
  • sacs louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • lisseur ghd
  • ghd pas cher
  • achat Sac louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • sac louis vuitton soldes en ligne
  • chaussures semelle rouge pas cher
  • Sacs Louis Vuitton Pas Cher En Ligne
  • christian louboutin pas chere
  • air jordan 11 pas cher
  • louboutin femme escarpin pas cher
  • christian louboutin pas cher
  • air jordan 6 femme pas cher
  • Air Jordan Pas Cher Magasin
  • Sac louis vuitton Pas Cher Magasin
  • Vente Sac louis vuitton soldes
  • Vente sac louis vuitton
  • air jordan 11 pas cher
  • air jordan 6 retro
  • achat sac louis vuitton