Ηλίας Πούλος: Αλήθεια σημαίνει μη λήθη
Κρημνιώτη Πόλυ
Ημερομηνία δημοσίευσης: 15/11/2009

Συνέντευξη στην ΠΟΛΥ ΚΡΗΜΝΙΩΤΗ

Η συγνώμη έπεται της μετάνοιας, μετάνοια όμως σημαίνει νοώ, καταλαβαίνω εκ των υστέρων. Έχουμε καταλάβει; Εάν δεν δούμε τον εμφύλιο κατάματα, δεν θα υπάρξει ποτέ συμφιλίωση.

Με τη φωτογραφική του μηχανή κι ένα κασετόφωνο έφτασε το 2008 στην Τασκένδη των παιδικών του χρόνων ο Ηλίας Πούλος. Μια ιδιωτική υποτροφία και οι δικές του θραυσματικές μνήμες τον οδήγησαν να αποτυπώσει με τον φακό του τα πρόσωπα των πολιτικών προσφύγων που έχουν απομείνει σ' αυτή την πόλη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και να καταγράψει τις μνήμες τους από τον εμφύλιο. Και σήμερα, ένα χρόνο μετά, η έκθεσή του “Εξόριστες μνήμες. Ίχνη του εμφυλίου πολέμου”, που παρουσιάζει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, προσεγγίζει την ταραχώδη αυτή περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας με την οπτική και τους κώδικες της τέχνης.

Δεύτερο μέρος μιας άτυπης τριλογίας, που ξεκίνησε με την έκθεση πορτρέτων των επαναπατρισθέντων πολιτικών προσφύγων και θα ολοκληρωθεί με την έκθεση πορτρέτων αξιωματικών και στρατιωτών του Εθνικού Στρατού, η συγκεκριμένη έκθεση, επικεντρώνοντας στο ζήτημα της κομματιασμένης - αποσπασματικής μνήμης, παρουσιάζει τα πρόσωπα των πολιτικών προσφύγων θραυσματικά. Εντελώς πρωτότυπος και ο τρόπος που διαχειρίζεται το υλικό του στο βιβλίο που συμπληρώνει την έκθεση καταγράφοντας τις μαρτυρίες. Οι σελίδες που φιλοξενούν τα πορτρέτα (ίσων διαστάσεων με τις φωτογραφίες που εκτίθενται, 18Χ18) για να αναδείξουν αυτή την αποσπασματικότητα είναι κομμένες οριζόντια σε τρία μέρη (μέτωπο, μάτια, στόμα), έτσι που ξεφυλλίζοντάς τες το ένα πρόσωπο μπλέκεται με το άλλο δημιουργώντας κάθε φορά ένα άλλο πορτρέτο: ο θεατής καλείται “να δημιουργεί κάθε φορά το δικό του φανταστικό πορτρέτο όπως και με τη φωτογραφική εγκατάσταση” λέει ο Ηλίας Πούλος.

“Δίνω αυτή τη μορφή προκειμένου να προσεγγίσω όσο το δυνατόν της θραυσματικής μνήμης, προσωπικής ή συλλογικής” εξηγεί. “Ως παιδί πολιτικών προσφύγων, άκουγα λέξεις δεξιά - αριστερά για τον εμφύλιο. Γιατί ποτέ οι μεγάλοι δεν μας αφηγούνταν ιστορίες με αρχή και τέλος. Έτσι ο εμφύλιος έφτανε στ' αυτιά μου κομματιασμένος. Σαν θραύσματα από τις μνήμες ανταρτών”, λέει. Κι αν μέσα από τις μαρτυρίες που καταγράφει το βιβλίο του αναδεικνύονται οι άνθρωποι που βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ταραγμένης ιστορικής περιόδου, η αφήγηση του συνομιλητή μας αποτυπώνει τη σημερινή όψη αυτού του νομίσματος που στρίφτηκε τότε στον εμφύλιο. Μια χούφτα ανθρώπους εκεί στο Ουζμπεκιστάν, ξεχασμένους από θεούς και διαβόλους.

* Πώς ξεκίνησε αυτή η περιπέτεια;

"Ξεκίνησα για να ανακαλύψω την ταυτότητά μου. Έχοντας γεννηθεί στην Τασκένδη, περνώντας κάποια χρόνια στην Αθήνα και μετά στο Παρίσι, κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι όλα αυτά τα κομμάτια αναμνήσεων έπρεπε να τα διαχειριστώ. ¶ρχισα να φωτογραφίζω και να ρωτάω εδώ στην Ελλάδα επαναπατρισθέντες πολιτικούς πρόσφυγες. Μέσα από τα πρόσωπα και τις αναμνήσεις τους πίστευα ότι θα μπορέσω να ταυτοποιήσω τα δικά μου θραύσματα".

* Τι συναντήσατε στην Τασκένδη;

"Την πρώτη φορά, το 2005, πήγα ως εκπρόσωπος της Γαλλίας στην Μπιενάλε της Τασκένδης, με μια Γαλλίδα χορογράφο, όπου παρουσιάσαμε το δρώμενο 'Ιθάκη'. Εκεί για πρώτη φορά συνάντησα κάποιους αντάρτες, συζητήσαμε ,τους φωτογράφησα και μπόρεσα να επιστρέψω μετά από 3 χρόνια προκειμένου να ολοκληρώσω την ιδέα μου. Συνομίλησα συνολικά με 50 πολιτικούς πρόσφυγες από τους περίπου 70. Κανείς δεν ξέρει τον ακριβή αριθμό. Για να τους βρω, πήγαινα από πόρτα σε πόρτα. Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση είναι ότι οι 37 απ' αυτούς με τους οποίους συνομίλησα είναι ακόμα απάτριδες, δηλαδή το ελληνικό κράτος τούς αρνείται ακόμα την ελληνική ιθαγένεια. Όλοι τους ωστόσο είναι Έλληνες που θέλουν να επιστρέψουν και να πεθάνουν στην Ελλάδα. Αυτό μου έλεγαν κλαίγοντας. Με συγκλόνισε πόσο παρατημένοι και φτωχοί είναι αυτοί οι άνθρωποι”.

* Σας μίλησαν εύκολα;

"Ειδικά την πρώτη μέρα, που συνάντησα κάποιους στον Σύλλογο Ελλήνων της Τασκένδης, υπήρχε δυσπιστία, δεν ξέραν ποιος είμαι και τι θέλω ακριβώς να κάνω, ποιος με στέλνει. Κάποιοι μάλιστα λέγαν ότι είμαι κατάσκοπος του ΚΚΕ ή του κράτους. Αυτή είναι πιο ανάλαφρη πλευρά. Συγκλονιστική ήταν για μένα η πρώτη μαρτυρία που μου δόθηκε. Ήταν ένας γέροντας, ο Γιάννης Στανίσης, που με πλησίασε και μου είπε 'θέλω να είμαι ο πρώτος που θα σου μιλήσω και θα με φωτογραφήσεις'. Μετά από τέσσερις μέρες, ο γέροντας αυτός σκοτώθηκε. Γεννήθηκε το 1927 στην Ορμα, Καρατζόβα της Πέλλας. 'Το 1947-48, όταν χτυπιόταν η Κόνιτσα από τους αντάρτες, είχαμε πιάσει κάποιον από το Κεράσοβο. Στο ταμπούρι, κοντά σ' έναν ¶ϊ-Λιά, είχαμε τις φυλακές μας. Τον δικάσανε, τον έστειλαν στο τμήμα μας, εγώ ήμουν σύνδεσμος, και μου τον έδωσαν να τον εκτελέσω. Εγώ λέω, τον μπαμπά μου θα σκοτώσω; Σκότωναν πολλούς τότε έτσι, για το τίποτα-γίνονταν αυτά στο αντάρτικο. Αυτόν τον άφησα ζωντανό. Γίνονταν τότε μάχες παντού. Έμεινε ζωντανός ή δεν έμεινε; ¶λλο τίποτα δεν θέλω να μάθω”. Αυτή η πρώτη μαρτυρία, μαζί με τις υπόλοιπες, μου έδειξαν ότι, από έναν πόλεμο με τόσο πόνο και σκληρότητα, αυτό που κρατάνε στο τέλος οι πρωταγωνιστές του είναι αυτό που ίσως τότε σε κάποιες στιγμές το είχαν χάσει: τον άνθρωπο".

* Τι ανακαλύψατε μέσα απ' αυτή τη διαδικασία;

“Συνειδητοποίησα ότι η ατομική μνήμη έξω από το περιβάλλον του ατόμου δεν υφίσταται. Θυμόμαστε και ξεχνάμε καταστάσεις που μας επιβάλλει να θυμόμαστε ή να ξεχνάμε το άμεσο περιβάλλον, μας είτε είναι η οικογένεια είτε το σχολείο είτε οι φίλοι είτε ο κοινωνικός περίγυρος. Προσπαθώ πλέον να μαζέψω αυτά τα κομμάτια και να δω μέσα τους ποιος είμαι, την ταυτότητά μου. Το ερώτημα παραμένει και ευτυχώς μέχρι τώρα δεν έχω βρει απάντηση. Και λέω ευτυχώς γιατί, ως καλλιτέχνης, είμαι υποχρεωμένος να ψάχνω διαρκώς, να αμφιβάλλω, να πάω το ταξίδι, την πνευματική αυτή περιπέτεια όσο το δυνατόν πιο μακριά”.

* Είδατε όλη αυτή τη δουλειά σας στο πνεύμα της συμφιλίωσης;

“'Οχι. Κι αυτό το λέω με την έννοια ότι δεν μπορούμε μετά από 60 χρόνια να κάνουμε τους αδιάφορους, να πούμε ότι δεν συνέβη τίποτα, να γυρίσουμε σελίδα και να πάμε παρακάτω. Η συγνώμη έπεται της μετάνοιας, μετάνοια όμως σημαίνει νοώ, καταλαβαίνω εκ των υστέρων. Έχουμε καταλάβει; Εάν δεν δούμε τον εμφύλιο κατάματα, δεν θα υπάρξει ποτέ συμφιλίωση. Αλήθεια σημαίνει μη λήθη. Όσοι ξέχασαν ζούνε μες το ψέμα. Υπ' αυτή την οπτική ξεκίνησα εγώ αυτή την περιπέτεια χωρίς καμία διάθεση να μιλήσω για θύματα ή ήρωες της ιστορίας. Γι' αυτόν τον πόλεμο θέλησα να μιλήσω και ως καλλιτέχνης να μετουσιώσω τα πρόσωπα και τις μαρτυρίες αυτών των ανθρώπων σε τέχνη”.

Τα έσοδα από το βιβλίο θα διατεθούν στους πολιτικούς πρόσφυγες της Τασκένδης. Πωλείται προς 20 ευρώ στο βιβλιοπωλείο του Εθνικού Ιδρύματος (Βασ. Κωνσταντίνου 48)

  • lisseurs ghd
  • lisseur ghd styler
  • sacs louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • lisseur ghd
  • ghd pas cher
  • achat Sac louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • sac louis vuitton soldes en ligne
  • chaussures semelle rouge pas cher
  • Sacs Louis Vuitton Pas Cher En Ligne
  • christian louboutin pas chere
  • air jordan 11 pas cher
  • louboutin femme escarpin pas cher
  • christian louboutin pas cher
  • air jordan 6 femme pas cher
  • Air Jordan Pas Cher Magasin
  • Sac louis vuitton Pas Cher Magasin
  • Vente Sac louis vuitton soldes
  • Vente sac louis vuitton
  • air jordan 11 pas cher
  • air jordan 6 retro
  • achat sac louis vuitton