Στη λίμνη Μπόντενζεε με τον Μάρτιν Βάλζερ
 
Ημερομηνία δημοσίευσης: 10/05/2009

από τον ΑΝΤΑΙΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗ

Τον ρωτάμε για το άγαλμα αυτό. Το σιχαίνεται, μας λέει, το βρίσκει κακής αισθητικής και ανόητης έμπνευσης. Δεν τον ενδιαφέρει καθόλου που η πόλη του θέλησε να τον τιμήσει θυμίζοντας κάποιες φιγούρες από μυθιστόρημά του. Είναι άσκημο, κι αυτός δεν θέλει να το βλέπει

Τη λέμε και Λίμνη της Κωνσταντίας. Μια μαγευτική λίμνη που χαϊδεύει τρεις γερμανόφωνες χώρες και φιλοξενεί στα νερά της το μεγάλο γερμανικό ποτάμι τον Ρήνο, ο οποίος χύνεται από τη μια μεριά στη λίμνη και βγαίνει από την άλλη. Στις όχθες της μικρές μεσαιωνικές πόλεις, η μια πιο ωραία από την άλλη, με τα κάστρα τους, τα καμπαναριά τους, τα παλιά δημαρχεία τους. Πιο ωραία από όλες η πόλη Λίνταου, μια πόλη-νησί, που έχει να επιδείξει όχι μόνο το πιο ωραίο και πρωτότυπο αρχιτεκτονικά δημαρχείο της Γερμανίας (του 1300, με τις δύο προσόψεις του εξ ολοκλήρου ζωγραφισμένες) αλλά και ένα μικρό λιμανάκι, με δύο βραχίονες που καταλήγουν ο ένας σε έναν ψηλό πέτρινο φάρο, και ο άλλος στο άγαλμα ενός λιονταριού. Ανάμεσα στους δύο φρουρούς, τον φάρο και το λιοντάρι, τα ήρεμα νερά της λίμνης και οι χιονισμένες Άλπεις στο φόντο.

Λίγο μετά το Λίνταου μια άλλη όμορφη μικρή πόλη, το Βάσερμποργκ. Εδώ κυριαρχεί η παλιά εκκλησία με τον τρούλο της σε σχήμα κρεμμυδιού, κι ένα ωραίο κτίριο του 14ου αιώνα με κλιμακωτή στέγη και ριγέ βαμμένα παντζούρια, σαν αυτά που μόνο σε αυτή την περιοχή μπορείς να δεις. Το κτίριο φιλοξενεί σήμερα ένα διπλό μικρό μουσείο: στον ένα όροφο τα εκθέματα αφορούν το κάψιμο των μαγισσών (α ναι, αυτή η μαγευτική, ήσυχη και σήμερα άκρως τουριστική περιοχή κάποτε ήταν ο φόβος και ο τρόμος εκείνων των γυναικών που για τον ένα ή τον άλλο λόγο ενοχλούσαν τις εκκλησιαστικές αρχές ή τις γειτόνισσές τους, και βασανίζονταν και καίγονταν ζωντανές ως μάγισσες)??? στον άλλο όροφο φιλοξενείται μια εξαιρετική συλλογή φωτογραφιών από τα παιδικά χρόνια του Μάρτιν Βάλζερ. Γιατί ο γνωστός Γερμανός συγγραφέας γεννήθηκε στο Βάσενμποργκ, έβγαλε το γυμνάσιο στο Λίνταου και σήμερα ζει, πενήντα χιλιόμετρα παραπέρα, στο εξίσου μαγευτικό Υμπερλίνγκεν, ανάμεσα στις πασχαλιές, τις ανθισμένες μηλιές και τους πανταχού παρόντες πολύχρωμους πανσέδες.

**

Ο Μάρτιν Βάλζερ, 82 χρόνων σήμερα, είναι ο ένας από τους δύο σπουδαίους συγγραφείς της γενιάς του πολέμου που έβγαλε η Δυτική Γερμανία (ο άλλος είναι, βεβαίως, ο νομπελίστας Γκύντερ Γκρας). Στα 16 του χρόνια τον πήραν στον στρατό, αλλά, ευτυχώς γι' αυτόν, ο πόλεμος μετρούσε ήδη τις τελευταίες του μέρες. Πατέρας αντιφασίστας που πέθανε νωρίς, μητέρα γραμμένη στο ναζιστικό κόμμα, ίσως από πεποίθηση, μάλλον όμως επειδή αυτό έκαναν όλοι οι συγχωριανοί και η κυρία Βάλζερ δεν ήθελε (ή φοβόταν) να ξεχωρίζει.

Υπάρχει μια εκπληκτική σκηνή στο μυθιστόρημά του «Η πηγή» (πολλοί, μάλλον και ο ίδιος, θεωρούν πως είναι το καλύτερο έργο του) που περιγράφει το πώς ακούγοντας από το ραδιόφωνο ένα φλογερό λόγο του Γκαίμπελς, στο μικρό καφενείο του χωριού, ο ένας μετά τον άλλο όλοι φιλήσυχοι χωριάτες αρχίζουν να σηκώνουν το χέρι τους στον γνωστό φασιστικό χαιρετισμό. Μόνο ο πατέρας του δεν χαιρετάει. Και κάποια στιγμή, τη νύχτα, θα καθίσει δίπλα στο κρεβάτι των γιων του και θα τους εξηγήσει «Χίτλερ, σημαίνει πόλεμος».

**

Από τότε κύλησε πολύ νερό στη λίμνη Μπόντενζεε. Ο Βάλσερ έγινε σπουδαίος συγγραφέας και σπουδαίος διανοούμενος, με το θάρρος της γνώμης του. Στη δεκαετία του '60 τον κατηγόρησαν για κομμουνιστή (και δεν ήταν ευχάριστο τότε, στη Δυτική Γερμανία, να σε θεωρούν κόκκινο), εκείνος όμως από πάντα θεωρούσε μέγα τραύμα τον χωρισμό της πατρίδας του σε δύο Γερμανίες. Έγραψε πολλά βιβλία, κέρδισε αρκετά χρήματα, αγόρασε ένα ωραίο αλλά καθόλου πολυτελές σπίτι στις όχθες της αγαπημένης του λίμνης. Στον μικρό του κήπο δεσπόζει μια μανόλια. Ο κήπος καταλήγει στη λίμνη. Μια μικρή, χαμηλή καγκελόπορτα και ο Βάλζερ πέφτει στη λίμνη και κολυμπά, κάθε μέρα από τα μέσα του Μάη μέχρι τα τέλη του Σεπτέμβρη.

Γράφει καθημερινά στη σοφίτα του, ανεβαίνοντας ένα σεβαστό αριθμό σκαλοπατιών. Γράφει στο χέρι κείμενα που μονάχα η εδώ και εξήντα χρόνια σύζυγός του ξέρει να αποκρυπτογραφεί. Δείχνει ιδιαίτερο ενθουσιασμό όταν μας παρουσιάζει τα χοντρά τετράδια στα οποία έχει γραμμένα τα ημερολόγιά του.

Στο κέντρο της Υμπερλίνγκεν, δίπλα στη λίμνη, ένα περίεργο συγκρότημα αγαλμάτων τραβάει αμέσως την προσοχή του ταξιδιώτη. Δύο τεράστιες γυμνές (αλλά όχι όμορφες) ξαπλωμένες γοργόνες σηκώνουν στις ουρές τους ένα άλογο σκυμμένο προς τα εμπρός, που έχει έναν καβαλάρη που μοιάζει με γερασμένο παιδί. Από κάτω άλλες δύο φιγούρες, μια γυμνή γριά με πεσμένα στήθη κι ένας νάνος που κρατάει ένα ψάρι. Με λίγη προσοχή, ο ταξιδιώτης θα αναγνωρίσει στο πρόσωπο του καβαλάρη τον Μάρτιν Βάλζερ.

Τον ρωτάμε για το άγαλμα αυτό. Το σιχαίνεται, μας λέει, το βρίσκει κακής αισθητικής και ανόητης έμπνευσης. Δεν τον ενδιαφέρει καθόλου που η πόλη του θέλησε να τον τιμήσει θυμίζοντας κάποιες φιγούρες από μυθιστόρημά του. Είναι άσκημο, κι αυτός δεν θέλει να το βλέπει. Μα θα μπορούσατε να το σταματήσετε, αν θέλατε, παρατηρώ εγώ. Ναι, απαντάει, αλλά δεν θα το έκανε ποτέ, να λογοκρίνει το έργο ενός καλλιτέχνη. Απλώς δεν θέλει να θυμάται ότι το άγαλμα βρίσκεται εκεί.

**

Ο Βάλζερ είναι επίσης γνωστός για δύο μεγάλες πολεμικές που ξεσήκωσε. Η πρώτη προκλήθηκε από την ευχαριστήρια ομιλία του όταν ο Σύνδεσμος Γερμανών εκδοτών τον βράβευσε με το Βραβείο Ειρήνης. Σε εκείνη την περίπτωση, ο Βάλζερ αντέδρασε σε αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε «ιεροτελεστία της μετάνοιας»: από τις πολλές συγγνώμες και τις μετάνοιες, η Γερμανία τελικά έχασε τον στόχο της, να καταλάβει γιατί έγιναν όσα έγιναν, να βρει τις ρίζες του κακού. Η ιστορία είναι αυτή που είναι, όχι αυτή που θα θέλαμε να είναι, υπογράμμιζε στην ομιλία του. Ο παρευρισκόμενος Ισραηλινός πρέσβης θεώρησε εαυτόν προσβεβλημένο και αποχώρησε από την αίθουσα. Την επόμενη μέρα, στις εφημερίδες, κατηγόρησε τον Βάλζερ για φιλοναζισμό, γεγονός που έκανε τον Βάλζερ έξαλλο. Το αποτέλεσμα; Ξαφνικά, χωρίς δεύτερη κουβέντα, σταμάτησαν να μεταφράζουν έργα του στο Ισραήλ αλλά και στις ΗΠΑ.

Άλλου είδους πολεμικές προκάλεσε το μυθιστόρημά του «Ο θάνατος ενός κριτικού». Ο κεντρικός ήρωας, ένας εγωκεντρικός, εξαιρετικά αντιπαθής κριτικός λογοτεχνίας που είναι ταυτόχρονα και σόουμαν ικανός να ανεβάζει στον παράδεισο ή να ρίχνει στα Τάρταρα ένα βιβλίο, θύμιζε υπερβολικά τον περίφημο κριτικό Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι, τον οποίο πολλοί κατηγορούν ότι λειτουργεί ως δικτάτορας της γερμανικής λογοτεχνίας. Αλήθεια, χρειάζονται οι κριτικοί;, αναρωτήθηκαν πολλοί διαβάζοντας το βιβλίο του Βάλζερ. Μόνο που η νέα πολεμική ήρθε να προστεθεί στην πρώτη, αφού κάποιοι θυμήθηκαν ότι ο Ρανίτσκι ήταν Εβραίος.

**

Δεν είναι όλοι οι συγγραφείς φιλόξενοι. Μερικοί ξεχνάνε να σου προσφέρουν ακόμα κι ένα ποτήρι νερό. Ο Βάλζερ όχι. Είχε ήδη ετοιμάσει ένα τραπέζι με ένα τυπικό έδεσμα της Βαυαρίας: βραστά λευκά λουκάνικα, με τριών ειδών μουστάρδες, τα τυπικά βαυαρικά αλμυρά κουλούρια, μπίρες και κόκκινο κρασί της περιοχής. Η συνέντευξη είχε τελειώσει, ο ίδιος ένιωθε ικανοποιημένος, και λέγοντας ότι τελικά στη ζωή αυτές οι χαρές έχουν τη μεγαλύτερη σημασία, στάθηκε όρθιος και άρχισε να μας διδάσκει πώς να κόβουμε για να φάμε σωστά τα λουκάνικα.

Ο Μπάνβιλ που μαγειρεύει μακαρόνια στις τέσσερις το πρωί στο σπίτι του, στο Δουβλίνο. Ο Ταμπούκι που σερβίρει κρασί στο ξενοδοχείο "Δώμα" στα Χανιά. Ο Λε Καρέ που μας σερβίρει την παραδοσιακή πίτα από ψάρια της Κορνουάλης ενώ ρωτάει για τον ελληνικό εμφύλιο. Η γυναίκα του Χάντρα που μας ταΐζει το ωραιότερο σουκρούτ που έχουμε ποτέ φάει. Ο Λιόσα που μας προσκαλεί στο καλύτερο εστιατόριο της Μαδρίτης. Ο Μακ Γιούαν που τρώει μαζί μας σε ένα πριβέ δωμάτιο εστιατορίου γεμάτο φωτογραφίες από το Χόλιγουντ. Ο Πιτόλ που μας μαθαίνει πώς να πίνουμε σωστά την τεκίλα. Ο Ρονκαλιόλο που τρώει μαζί μας θαλασσινά από τη θάλασσα του Περού. Η γυναίκα του Βλαντιμίρ Μακάνιν που μας σερβίρει τσάι με αλειμμένες με βούτυρο και μπρικ φέτες ψωμιού. Η καλή λογοτεχνία, ένα καλό τραπέζι φαγητό.

 

  • lisseurs ghd
  • lisseur ghd styler
  • sacs louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • lisseur ghd
  • ghd pas cher
  • achat Sac louis vuitton
  • sacs louis vuitton pas cher
  • sac louis vuitton soldes en ligne
  • chaussures semelle rouge pas cher
  • Sacs Louis Vuitton Pas Cher En Ligne
  • christian louboutin pas chere
  • air jordan 11 pas cher
  • louboutin femme escarpin pas cher
  • christian louboutin pas cher
  • air jordan 6 femme pas cher
  • Air Jordan Pas Cher Magasin
  • Sac louis vuitton Pas Cher Magasin
  • Vente Sac louis vuitton soldes
  • Vente sac louis vuitton
  • air jordan 11 pas cher
  • air jordan 6 retro
  • achat sac louis vuitton